ثانياً : آيا كسانى كه چنين مسأله‌اى را نمىدانسته‌اند ( زيرا در رساله هم نبوده ) و نماز و روزه را قصر نكرده‌اند و نماز را سالم خوانده و روزه را چه در امسال و چه در سال‌هاى گذشته گرفته‌اند تكليفشان چه مىشود ؟ آيا اگر مسافرى يك‌سال هم در تهران بماند و از محل خود دور شود ، نماز و روزه‌اش قصر است يا نه ؟ مدتى كه مىماند نماز و روزه‌اش كامل است ؟ بسمه تعالى ، شهرهاى بزرگ خارق‌العاده مثل تهران حد ترخص ندارد و نمازهايى كه تمام خوانده ، اگر قبل از چند سال اخير بوده كه تهران به سرعت بزرگ شده يا شك دارد ، صحيح است و در غير اين صورت بايد قضا كند و تا در محل واحد ، قصد اقامه ده روز نكند نماز شكسته است . [ سؤال 2200 ] 472 - 697 2 . دانشجويى كه از شهرستان آمده و مثلًا در نظام آباد زندگى مىكند و دانشگاهش نزديكىهاى ميدان آزادى است و هر صبح از خانه بيرون مىآيد براى تحصيل و عصر به خانه بر مىگردد ، اگر مسير رفت و برگشتش به هشت فرسخ نرسد ، يا مسير رفتش به چهار فرسخ نرسد ، حكم نماز و روزه‌اش چيست ؟ بسمه تعالى ، اگر هيچ‌يك از منزل و محل تحصيل ، وطن او نيست و قصد ماندن ده روز در خصوص يكى از آن دو را ندارد ، نمازش شكسته است و نمىتواند روزه بگيرد و حكم مسافر دارد . [ سؤال 2201 ] 472 - 697 4 . در سؤال دو ، آيا شخص مىتواند روزهء ماه رمضانش را در تهران ( امسال ) بگيرد يا اگر روزه‌اش قضا شده ، مىتواند قضاى آن را در تهران به‌جا آورد ؟ بسمه تعالى ، جواب اين سؤال ، از مسأله دو معلوم شد .